koji je ponuđen tokom Trad festa održanog krajem aprila u Zagrebu. Sam naslov panela na kome se diskutovalo o ovoj temi, a koji je glasio „Bosna i Hercegovina: Neuspjela država i nužnost trećeg hrvatskog entiteta“, jasno je ukazivao na dve stvari – prvo, da je, po mišljenju dela hrvatskih i inostranih političkih i intelektualnih krugova, postojeće stanje u Bosni i Hercegovini neodrživo i, drugo, da jedino rešenje da se politička i institucionalna kriza u toj zemlji prevaziđu jeste uspostavljanje hrvatskog entiteta kao teritorijalno-političkog okvira za ostvarivanje prava Hrvata kao jednog od triju konstitutivnih naroda u Bosni i Hercegovini. Dodatnu ozbiljnost ovog skupa predstavljala je činjenica da je na njemu govorio Džejms Karafano, viši savetnik američke Heritidž fondacije i čovek blizak Donaldu Trampu, ali i Vinko Puljić, vrhbosanski nadbiskup u miru, koji je donedavno važio za jednog od miljenika političkog Sarajeva i probosanski raspoloženog javnog delatnika.
Karta predloženog hrvatskog, odnosno trećeg entiteta, koja je predočena javnosti na ovom skupu, predstavlja maksimalistički zahtev hrvatskog naroda u teritorijalnom smislu. Ona predviđa da treći entitet obuhvati kompletnu Zapadnu Hercegovinu, Tropolje i veći deo Srednje Bosne (uključujući i enklave Žepče i Usoru), kao i posavske enklave koje pripadaju Federaciji Bosne i Hercegovine (Odžak i Orašje s Domaljevac-Šamcom). Krajnje je indikativno što ona obuhvata isključivo delove Federacije Bosne i Hercegovine, ne zadirući pritom u teritoriju Republike Srpske, pa čak ni u teritoriju Brčko Distrikta, koji ovim predlogom predstavlja posebnu, četvrtu teritorijalnu jedinicu unutar reorganizovane Bosne i Hercegovine. Predviđeno je da ceo Mostar, Stolac i Jajce pripadnu hrvatskom entitetu, iako je reč o etnički mešovitim sredinama. Ovakva podela podrazumevala bi da Hrvatima pripadne procentualno veći deo (oko 27% teritorije celokupne Bosne i Hercegovine) u odnosu na Bošnjake (oko 23%). Autori karte bili su očigledno inspirisani američkom strategijom zatečenog činjeničnog stanja na terenu, prema kojoj se treba vratiti u period kraja građanskog rata u Bosni i Hercegovini 1995. godine, jer se predloženi treći entitet u dobroj meri podudara sa onim što je Hrvatsko vijeće odbrane (zajedno sa Hrvatskom vojskom) kontrolisalo u vojnom smislu. Treba, takođe, naglasiti i da se ponuđeno idejno rešenje o hrvatskom entitetu u teritorijalnom smislu podudara s prostorom na kome električnu energiju distribuira javno preduzeće „Elektroprivreda HZHB“ pod hrvatskom kontrolom.
Hrvatska i srpska spoljna politika mudro ćute o svemu predloženom na toj konferenciji. Vlasti Republike Srpske su zadovoljne činjenicom da se granice tog entiteta ne dovode u pitanje. Bošnjački intelektualni i politički krugovi najpre su, pomalo iznenađujuće, pokušali da prećute ili previde ovu vest, a potom su se očekivano obrušili na autore te karte, kategorički odbijajući da treći entitet bude uopšte uspostavljen, a kamoli u takvim granicama. Za sada, hrvatski, odnosno treći entitet se kreće negde između ideje, koja očigledno postoji, i realnosti, gde većina bh. Hrvata želi treći entitet i naseljava najveći deo predložene teritorije istog. Za razliku od Srba i Hrvata, jasno je da je ovaj predlog višestruko štetan po Bošnjake – stešnjava ih u njihov entitet koji bi bio najmanji po površini (iako Bošnjaci u ovom trenutku čine nešto više od 50% stanovništva cele zemlje), podelio bi ih na dva teritorijalno nepovezana dela (trougao Tuzla – Zenica – Sarajevo i Unsko-sanski kanton), te im značajno smanjio moć odlučivanja u novim zajedničkim institucijama. Jedno je ipak sigurno – hrvatski narod u Bosni i Hercegovini će nastaviti da se bori za svoju jednakopravnost i legitimno predstavljanje s krajnjim ciljem dobijanja sopstvenog entiteta.