MINISTARSTVO poljoprivrede, šumarstva i vodoprivrede donelo je novi Pravilnik o voćnim sokovima i određenim srodnim proizvodima namenjenim za ljudsku upotrebu, kojim se preciznije uređuju njihov sastav, proizvodnja, kvalitet i označavanje.
Foto: Zlatko Đurić on Unsplash
Uvode se tri kategorije
Jedna od najvažnijih novina jeste uvođenje tri kategorije proizvoda sa smanjenim sadržajem šećera: voćnog soka sa smanjenim sadržajem šećera, voćnog soka sa smanjenim sadržajem šećera od koncentrisanog voćnog soka i koncentrisanog voćnog soka sa smanjenim sadržajem šećera.
Da bi proizvod mogao da nosi jednu od ovih oznaka, količina prirodno prisutnih šećera u voćnom soku mora biti smanjena za najmanje 30 odsto, uz očuvanje ostalih bitnih fizičkih, hemijskih, senzorskih i nutritivnih svojstava proizvoda.
To ne znači da će svi voćni sokovi na tržištu morati da imaju manje šećera, već da proizvođači dobijaju mogućnost da ponude nove kategorije proizvoda, čiji će sastav biti jasno označen na ambalaži piše Nova ekonomija.
Proizvođači će pre početka proizvodnje morati da donesu proizvođačku specifikaciju koja, između ostalog, sadrži naziv proizvoda, opis tehnološkog postupka, podatke o osnovnim sirovinama i dodatim sastojcima, kao i osnovne zahteve kvaliteta i informacije koje se navode na deklaraciji.
Cilj je da potrošači dobiju jasnije informacije o proizvodima koje kupuju, dok se domaći propisi dodatno usklađuju sa evropskim standardima.
Nova pravila za označavanje
Novim pravilnikom detaljnije su uređena i pravila za označavanje voćnih sokova i nektara. Za razliku od voćnog soka, kojem se ne mogu dodavati šećeri, voćni nektar može da sadrži dodatu vodu, šećer ili med, u skladu sa propisanim uslovima. Zbog toga je važno da deklaracija jasno ukazuje na kategoriju proizvoda i njegov sastav.
Kada se proizvod pravi od jedne vrste voća, reč „voće“ u nazivu može se zameniti nazivom konkretne vrste, pa se, na primer, umesto „voćni sok jabuke“ može koristiti naziv „sok jabuke“.
Kod proizvoda od dve ili više vrsta voća, naziv mora da sadrži nazive upotrebljenih vrsta, prema opadajućem redosledu njihovog udela u proizvodu. Ako je sok napravljen od tri ili više vrsta voća, njihovi nazivi mogu biti zamenjeni izrazom „od više vrsta voća“, sličnom formulacijom ili navođenjem broja upotrebljenih vrsta.
Za voćne nektare obavezno je navođenje minimalnog udela voćnog soka, voćne kaše ili njihove mešavine, uz formulaciju „udeo voća: najmanje…%“. Taj podatak mora biti u istom vidnom polju kao i naziv proizvoda.
Pravilnik uređuje i navođenje podataka o upotrebi koncentrata. Kada je voćni sok ili nektar u potpunosti ili delimično proizveden od jednog ili više koncentrata, na deklaraciji, uz naziv proizvoda, to mora biti precizno naznačeno uz navođenje odgovarajuće vrste voća.
Takođe, novim pravilnikom predviđena je mogućnost da proizvođači na ambalaži dobrovoljno istaknu izjavu „Voćni sok sadrži samo prirodno prisutne šećere“. Ona mora biti navedena u istom vidnom polju kao i naziv proizvoda, a odnosi se samo na voćne sokove koji ispunjavaju propisane uslove.
Pravilnikom se uvodi i naziv „kokosova voda“ kao sinonim za sok od kokosa i to za proizvod koji se direktno ekstrahuje iz kokosovog oraha.
Maksimalne količine dodatog šećera ili meda
Promene obuhvataju i proizvodnju voćnih nektara, za koje se propisuju maksimalne količine dodatog šećera ili meda. U zavisnosti od vrste voća maksimalno dozvoljene količine iznosiće 20, 15 ili 10 odsto, u skladu sa kategorijom proizvoda.
Za voćne nektare koji se označavaju kao proizvodi bez dodatog šećera važe posebna pravila. Oni ne smeju da sadrže dodate monosaharide i disaharide, niti druge sastojke koji se koriste radi zaslađivanja, uključujući zaslađivače. U tom slučaju, na deklaraciji mora da bude navedena i izjava „sadrži prirodno prisutne šećere“.
Kod novih kategorija voćnih sokova sa smanjenim sadržajem šećera nije dozvoljeno korišćenje zaslađivača. Za smanjenje šećera mogu se primenjivati propisani postupci, uključujući membransku filtraciju i fermentaciju kvascem, pod uslovom da se očuvaju ostala bitna svojstva proizvoda.
Voda se kod ovih proizvoda može dodavati samo u meri potrebnoj da se nadoknadi količina izgubljena tokom postupka smanjenja šećera, u kategorijama u kojima je to dozvoljeno.
Pravilnik istovremeno uređuje mogućnost vraćanja arome, pulpe i čestica voćnog tkiva izdvojenih iz iste vrste voća. Ako se voćnom soku dodaju pulpa ili čestice voćnog tkiva u količini većoj od one koja je uklonjena tokom tehnološkog postupka, ta činjenica mora biti navedena u spisku sastojaka.
Pravilnik počinje da se primenjuje 1. januara 2028. godine, dok proizvodi koji su deklarisani ili označeni pre tog datuma, a ne ispunjavaju nove uslove, mogu ostati u prometu do isteka roka trajanja, ali najkasnije do 30. juna 2028. godine.
(Direktno)
