INVAZIVNA vrsta rebraša Mnemiopsis leidyi, poznata i kao “morski kanibal”, ubrzano se širi Baltičkim morem i izaziva zabrinutost naučnika zbog mogućih posledica po riblji fond i čitav morski ekosistem.
Foto: Andrey Nekrasov/Alamy/Profimedia
Baltičko more suočava se sa novom ekološkom pretnjom zbog naglog širenja invazivne vrste rebraša Mnemiopsis leidyi, organizma nalik meduzi koji je u Evropu stigao pre nekoliko decenija balastnim vodama brodova sa atlantske obale Severne Amerike.
Prvi put je zabeležen u Crnom moru tokom osamdesetih godina prošlog veka, gde se njegova populacija eksplozivno povećala. Na vrhuncu invazije, 1988. godine, u jednom kubnom metru vode bilo je i do 400 jedinki. Nakon toga brojnost je počela da opada, uglavnom zato što je gotovo iscrpeo sopstvene izvore hrane.
Hrani se ribljim jajima, ali i sopstvenim mladuncima
Iako nema žarne ćelije poput meduza, ovaj organizam predstavlja ozbiljnu opasnost za morski svet. Hrani se ogromnim količinama zooplanktona, ali i jajima i larvama brojnih vrsta riba, među kojima su papalina i sardela, čime direktno ugrožava njihov opstanak.
DİKKAT : Mnemiopsis leidyi!!!
Marmara Denizi’nin tamamını kapsayan 10 günlük çalışma esnasında Yalova, Değirmendere ve Eskihisar hariç (İzmit Körfezi) dalış yaptığımız her yerde, özellikle Silivri-Gelibolu hattında çok yoğun, bilimsel adı Mnemiopsis leidyi olan deniz taraklısı… pic.twitter.com/2zocAbRQED — Mustafa SARI, Prof. Dr. (@profmustafasari) July 12, 2026
Naučnici upozoravaju da je razvio izuzetno neobičnu strategiju preživljavanja. Kada ostane bez hrane, odrasli primerci počinju da jedu sopstvene larve, što im omogućava da opstanu i u veoma nepovoljnim uslovima.
Osim toga, ovaj organizam poseduje sposobnost bioluminiscencije, pa u mraku emituje svetlost.
Klimatske promene mu otvaraju put
Najnovija istraživanja pokazuju da se širenje ove vrste u Baltičkom moru ubrzava, a stručnjaci smatraju da tome doprinose klimatske promene i sve veći broj područja sa smanjenom koncentracijom kiseonika.
Studija objavljena početkom 2026. godine ukazuje da bi domaća vrsta ribe, trobodlji gregorac, mogla da predstavlja prirodnog neprijatelja rebraša jer se hrani njegovim larvama.
The mesmerizing colors of the transparent comb jelly Mnemiopsis leidyi result from its rows of beating cilia refracting light.
Credit: Mari Bergsvåg & Joan J. Soto Àngelpic.twitter.com/FAur8k4Itl — Wonder of Science (@wonderofscience) June 4, 2021
Međutim, širenje takozvanih “mrtvih zona”, odnosno područja sa veoma malo kiseonika, ograničava kretanje i ishranu ove ribe, pa prirodna kontrola populacije invazivne vrste postaje sve slabija.
Ekosistem pod sve većim pritiskom
Naučnici upozoravaju da pojava “morskog kanibala” predstavlja samo jedan od pokazatelja ozbiljnih promena koje pogađaju Baltičko more.
Poslednjih godina beleže se sve izraženije klimatske promene, pad saliniteta, širenje zona bez kiseonika i promene u morskim staništima, što pojedinim invazivnim vrstama omogućava lakše širenje.
Noce di mare (Mnemiopsis leidyi). Sembra una medusa ma è uno ctenoforo. Il suo corpo è costituito al 97% da acqua ed è grande pochi centimetri. Guardatelo a luci spente. Uno spettacolo.
(Via klatubaradaniko) pic.twitter.com/y46PcO4fsg — Nina🕷Ricci 💫📚👠 (@NinaRicci_us) January 1, 2021
Ipak, stručnjaci podsećaju da nisu sve strane vrste nužno štetne. Neke se vremenom uklope u postojeći ekosistem i čak mogu imati pozitivnu ulogu. Kao primer navode američkog raka, koji je postao važan izvor hrane za pojedine vrste riba i ptica, kao i peščanog školjkaša koji doprinosi provetravanju morskog dna.
Uprkos tome, istraživači smatraju da će upravo dalji razvoj populacije Mnemiopsis leidyi biti jedan od ključnih pokazatelja u kom pravcu će se menjati osetljivi ekosistem Baltičkog mora u narednim godinama.
(Srbija danas)
BONUS VIDEO: STAR JE 60 GODINA: Najveći šaran na svetu, upecan na slobodnim vodama, uhvaćen kod Smedereva
Klikni na zvezdicu u gornjem desnom uglu i zaprati Novosti na Google News platformi