U Koreji se već više od 2.000 godina koristi sistem podnog grejanja poznat kao ondol.
Toplota se tradicionalno prenosila kroz pod pomoću kanala za topao vazduh i dim, koji su zagrevali kamenje ispod poda.
Dok su radijatori uobičajeni način grejanja u velikom delu Evrope, u Koreji se već više od 2.000 godina koristi drugačiji princip – toplota dolazi iz poda. Tradicionalni sistem poznat kao ondol preteča je današnjeg podnog grejanja, a njegov osnovni princip opstao je sve do danas.
Ondol je bio sastavni deo tradicionalnih korejskih kuća poznatih kao hanok. Umesto da se zagreva samo vazduh oko peći, toplota se prenosila kroz pod i odatle ravnomerno širila prostorijom.
Jedna vatra služila za kuvanje i grejanje
Prvobitni ondol bio je povezan sa ognjištem koje se koristilo za pripremu hrane. Vruć vazduh i dim nastali sagorevanjem prolazili su kroz posebno napravljene kanale ispod poda, a zatim odlazili prema dimnjaku.
Dok su prolazili kroz kanale, zagrevali su kamenje i druge materijale od kojih je pod bio napravljen. Kamen je akumulirao toplotu i potom je postepeno oslobađao, pa je prostor ostajao topao i nakon što bi se vatra smanjila ili ugasila.
Topao pod uticao je i na način života u korejskim kućama. Ljudi su tradicionalno mnogo vremena provodili upravo na podu – sedeli su, jeli i spavali na njemu.
Zašto je podno grejanje prijatno
Kod ovog sistema toplota se ne koncentriše oko jednog izvora, kao kod klasičnog radijatora, već dolazi sa velike površine poda. Tako se prostor zagreva ravnomernije, a zagrejani materijali mogu još neko vreme da oslobađaju akumuliranu toplotu.
Ipak, tradicionalni ondol sam po sebi ne garantuje malu potrošnju energije. Efikasnost zavisi od konstrukcije sistema, izolacije kuće, korišćenog goriva i načina na koji se grejanje reguliše.
Stara ideja i danas živi u korejskim stanovima
Savremeni ondol više ne podrazumeva prolazak dima ispod poda. U modernim kućama i stanovima uglavnom se koriste cevi kroz koje cirkuliše topla voda, dok postoje i sistemi sa električnim grejanjem.
Princip je, međutim, ostao gotovo isti: prvo se zagreva pod, a zatim se toplota iz njega širi kroz prostoriju. Upravo zbog toga tradicionalni korejski ondol može se smatrati pretečom savremenog podnog grejanja koje je danas rasprostranjeno širom sveta. Moderni sistemi mogu da rade sa vodom relativno niske temperature i da se kombinuju, između ostalog, sa toplotnim pumpama. Kolika će biti potrošnja zavisi od izolacije objekta, izvora energije, temperature vode i regulacije grejanja.
Tradicionalni ondol sa ognjištem i kanalima za dim, međutim, nije nešto što bi trebalo praviti samostalno. Nepravilna izvedba nosi rizik od požara, dima i trovanja ugljen-monoksidom, zbog čega takav sistem zahteva stručno projektovanje.
Tehnologija se tokom više od dva milenijuma promenila, ali je ideja ostala ista – umesto zagrevanja prostorije iz jednog izvora, zagreva se čitav pod koji potom postepeno predaje toplotu prostoru.
Grejanje u Koreji (Foto: screenshot)