PREMA pisanju ruske agencije RIA Novosti, sukob Izraela i Palestine jedan je od najdugotrajnijih i najsloženijih konflikata u savremenom svetu, a njegovi koreni sežu više od 75 godina u prošlost.
APAImages / Shutterstock Editorial / Profimedia
Prenosimo sažetu analizu RIA Novosti.
Tačke sporenja
Glavni uzrok sukoba jesu teritorijalni sporovi, ali značajnu ulogu imaju i verske, nacionalne i etničke razlike dva naroda.
Sporne tačke između dve strane i danas su status Pojasa Gaze, Zapadne obale, istočnog Jerusalima, kao i pitanje granica i jevrejskih naselja. Poseban značaj ima Jerusalim, koji i Jevreji i muslimani smatraju svetim gradom. Za Jevreje je Hramovna gora najsvetije mesto, dok muslimani veruju da se upravo sa tog mesta prorok Muhamed uzneo na nebo, zbog čega je džamija Al Aksa jedno od najvažnijih svetilišta islama.
Tanjug/AP/Mahmoud Illean
U tekstu se navodi da do početka 20. veka država Izrael nije postojala, dok je Palestina bila pod vlašću Osmanskog carstva. Posle Prvog svetskog rata i raspada Osmanskog carstva, Velika Britanija dobila je mandat nad Palestinom. Istovremeno su Britanci podržavali i arapske težnje ka nezavisnosti i stvaranje „nacionalnog doma za jevrejski narod“, što je dodatno produbilo tenzije.
Priznavanje Palestine
Tokom prve polovine 20. veka u Palestinu je pristigao veliki broj jevrejskih doseljenika, što je dovelo do sve češćih sukoba sa arapskim stanovništvom. Nakon Drugog svetskog rata, Ujedinjene nacije su 1947. godine predložile podelu Palestine na jevrejsku i arapsku državu, dok bi Jerusalim imao poseban međunarodni status. Palestinska strana taj plan nije prihvatila.
Država Izrael proglašena je 14. maja 1948. godine, nakon čega je usledio rat sa arapskim zemljama. Izrael je iz tog sukoba izašao kao pobednik i preuzeo veći deo teritorije Palestine, dok je veliki broj Arapa postao izbeglice.
Foto Tanjug/AP Photo/Ariel Schalit
RIA Novosti podsećaju i na kasnije sukobe, uključujući Šestodnevni rat 1967. godine, Jomkipurski rat 1973, ratove u Libanu, kao i sukobe u Gazi. Posebno je istaknut napad Hamasa na Izrael 7. oktobra 2023. godine, kada su pripadnici te organizacije izveli raketne napade i upade u izraelska naselja. Izrael je potom pokrenuo opsežne vojne operacije u Pojasu Gaze.
U tekstu se navodi da je Hamas osnovan 1987. godine tokom palestinskog ustanka protiv Izraela i da je vremenom postao vodeća politička i vojna sila u Pojasu Gaze. Organizacija je dugo zagovarala uništenje Izraela, iako je kasnije delimično ublažila stavove. Više zapadnih zemalja Hamas smatra terorističkom organizacijom.
RIA Novosti navode i da Rusija podržava rešenje koje podrazumeva stvaranje nezavisne palestinske države sa istočnim Jerusalimom kao glavnim gradom, uz naglasak da se konflikt može rešiti isključivo pregovorima.
