KRV “BUNDžIJA” POKRENULA ĐAKE: Kako je došlo do bunta francuskih srednjoškolaca

Paušalna procena američkog predsednika Donalda Trampa da su za đačku pobunu u Francuskoj “krivi nekontrolisana masovna imigracija i islam koji želi da preuzme kontrolu” pokazuje da je ovo proizvoljno tumačenje izrečeno bez mnogo poznavanja konteksta u kome se čitav pokret odvija, ali je ostavilo i prostor za pitanje ko bi iz aktuelnih manifestacija mogao da izvuče najveći profit, osim samih đaka.

Govoriti o nekoj direktnoj orkestriranosti bilo bi u ovom trenutku neutemeljeno, ali činjenica je da događaj ima jak ekstremno levičarski pečat. Nema poente tražiti u ovome nekakvu teoriju zavere, ali interesa svakako ima. Za sada bi ova pobuna najpreciznije mogla da se opiše kao spontano nastao i preko društvenih mreža proširen izvorni đački pokret, na koji su se naknadno nakačili politički i nasilni akteri različitog tipa. Ovde bi trebalo razdvojiti spontani nastanak pobune i naknadno političko “preuzimanje” i pokušaj usmeravanja pokreta.

Francuska služba zadužena za otkrivanje stranog digitalnog mešanja Viginum saopštila je da nije utvrdila veštačko pojačavanje poziva na blokade iz “kuhinje” stranih aktera. Policijska analiza širenja sadržaja na “tiktoku” takođe je zaključila da je zamah hvatan uglavnom autentično. To dosta govori, imajući u vidu da trenutno postoji stalna psihoza iz straha od hibridnih operacija protiv Francuske i EU.

Početak može prilično tačno da se rekonstruiše. U liceju “Sent Egziperi” u Kreteju nastavnici su 20. septembra stupili u štrajk zbog nedostatka osoblja, a sutradan je oko 200 učenika spontano blokiralo školu u znak podrške profesorima. Zatim su se preko društvenih mreža pojavili pozivi iz drugih škola, sa opštim, ali i veoma različitim lokalnim zahtevima, od nedostatka nastavnika, dotrajalih zgrada, pretrpanih odeljenja i načina upisa na fakultete, do kvaliteta hrane u menzama i zabrane nošenja mobilnih telefona. 

Beleška obaveštajne službe pariske prefekture DRPP koja se odnosi samo na oblast Sena – Sen Deni, ističe da je krajnja levica od početka instrumentalizovala pokret. Ali, “Mond”, analizirajući samu belešku, zaključuje da navedeni elementi više pokazuju pokušaj političkih i sindikalnih organizacija da se prikače na pokret, nego da su ga one stvorile. To je i opšti utisak. 

Drugi obaveštajni izvor opisuje prilično haotičan đački bunt bez jasnog političkog profila, zatim ulazak nasilnih grupa mladih, a tek u trećoj fazi se pojavljuju političari i aktivisti radikalne levice. Poslanici Nepotčinjenih otvoreno dolaze pred škole i pozivaju na širenje protesta. 

U svemu postoji i treći faktor, a to su anarhistički nastrojeni pripadnici grupe “Crni blokovi” koji koriste postojeće demonstracije kao prostor za konfrontaciju, kao što to, uostalom, stalno i rade. I pobuna u maju 68 je imala ideološku i međunarodnu pozadinu, zbog događaja u Vijetnamu, SAD, pa i u Čehoslovačkoj, ali nije utvrđeno da je bila neka spolja dirigovana operacija. Sve je počelo studentskim nezadovoljstvom, naročito u Nanteru, a zatim preraslo u sukob sa vlastima.

I kada je reč o bližem periodu i “žutim prslucima”, prilično je jasno da je i taj pokret svojevremeno nastao odozdo, bez političke partije i tradicionalnog sindikalnog aparata. Prvi organizacioni motor bile su društvene mreže. Kasnije su različite političke snage pokušavale da ga prisvoje, u prvom redu Nepotčinjeni koji su od ovoga napravili i političku strategiju.

Primeri spontanog francuskog buntovništva sežu i do Velike Francuske revolucije. Deo visokog plemstva i privilegovanih slojeva pružao je otpor Luju Šesnaestom i njegovim ministrima, naročito u pokušajima poreske reforme, ali je narodna pobuna imala pre svega sopstvene duboke uzroke, kao što su cena hleba, loša žetva, pitanje privilegija, politička blokada i ideje prosvetiteljstva. Bez njih nikakva aristokratska intriga ne bi proizvela revoluciju.

To pomaže i za razumevanje onoga što se trenutno događa sa đacima. Sve to spada u opštu predstavu o Francuzima, da su česte “bundžije”. Kao takvi, pokrenuli su i mnoge svetske pokrete za pravednija društva.