POSTOJI trenutak u odnosima dvije države kada diplomatske fraze, protokolarni osmijesi i isprazne priče o „najboljim mogućim odnosima“ više nijesu dovoljni. Kada se skloni ta zavjesa, ostaje surova računica i jednostavan bilans činjenica: šta je ko dao, a šta je ko vratio.
Foto: Unsplash/Stefan Kostić/Anastasiya D/
Pitanje ko je kome zaista brat u relacijama između Beograda i Podgorice ne mjeri se usiljenim izjavama na konferencijama za štampu, već ponašanjem u krizama i postupcima kada se lome vitalni državni i nacionalni interesi.
ŠTA JE SRBIJA DALA CRNOJ GORI: Pomoć bez uslova i otvorena vrata
Kada god se Crna Gora našla pred ozbiljnim izazovom – bilo zdravstvenim, prirodnim ili ekonomskim – Srbija nije pitala ko sjedi u zgradi Predsjednika ili Vlade u Podgorici. Pomagala je odmah i bezuslovno.
• Spasonosne vakcine u trenucima zdravstvenog sloma:
Dok je Crna Gora u panici čekala prve doze protiv koronavirusa, Srbija je prva uputila donaciju vakcina „Sputnjik V“. Nije se gledalo na političke razlike – doze su stizale direktno u ruke zdravstvenih radnika i građana kada su bile najpotrebnije.
• Vazduhoplovna flota za gašenje požara:
Kada su tokom ljetnjih mjeseci razorni požari gutali crnogorsku obalu i sever, a domaći kapaciteti bili nedovoljni da obuzdaju vatrenu stihiju, MUP Srbije slao je helikopter.
Srpska posada je danima rizikovala živote braneći crnogorske kuće i imovinu, što je zvanično potvrdila i Vlada Crne Gore.
• Otvorena vrata za život, rad i liječenje:
Decenijama unazad, Srbija drži širom otvorena vrata za građane Crne Gore – od besplatnog studiranja hiljada crnogorskih studenata, preko vrhunskog liječenja u beogradskim kliničkim centrima, do potpunog prava na rad i građenje karijera bez ikakvih administrativnih prepreka.
ŠTA JE ZVANIČNA PODGORICA VRATILA BEOGRADU: Geopolitički udarci i unutrašnji inženjering
Onog trenutka kada bi se ugasile vatre i prostrujala zdravstvena pomoć, zvanična Podgorica se redovno vraćala praksi koja se teško može nazvati drugačije nego – političkim zabijanjem noža u leđa.
Priznanje lažne države Kosovo i otimanje 14% teritorije:
Odluka od 9. oktobra 2008. godine da se prizna jednostrano proglašena nezavisnost Kosova ostaje najsramniji geopolitički potez u istoriji Crne Gore.
Donesena sjutradan nakon što su UN prihvatile inicijativu Srbije pred Međunarodnim sudom pravde, ta odluka je direktno udarila na suverenitet Srbije i donesena je protivno volji ubjedljive većine građana same Crne Gore.
Istjerivanje i potiskivanje srpskog jezika:
Iako zvanični podaci popisa iz 2023. godine potvrđuju da je srpski jezik maternji za 43,52% stanovništva (dok crnogorskim govori 36,23%), vlast u Podgorici odbija da mu vrati status službenog jezika. Time se stvara nezabilježen presedan u Evropi – da jezik kojim zvanično govori najveći broj stanovnika sopstvene države ostaje pravno potisnut kao kategorija drugog reda.
Granice kao politički filter za pisce, istoričare i novinare:
Od Matije Bećkovića, Aleksandra Rakovića, Čedomira Antića i Dejana Mirovića za vrijeme režima DPS-a, pa sve do najnovijih zabrana ulaska novinaru Draganu J. Vučićeviću i zabrane emitivanje signala srpskih medija, Podgorica je demonstrirala da se boji srpske reči i analitičke misli.
Umjesto protoka ideja, stvorena je praksa pravljenja „spiskova nepodobnih“. Logistika za rušenje vlasti u Beogradu: Dok se svaka reakcija Beograda u vezi sa zaštitom prava srpskog naroda u Crnoj Gori dežurno proglašava za „brutalno miješanje i velikosrpski paternalizam“, pojedini crnogorski političari i javni radnici bez ustručavanja odlazili su u Beograd kako bi marširali na protestima i direktno pružali logistiku i podršku strukturama koje pokušavaju da sruše legitimno izabranu vlast u Srbiji.
Dobrosusjedstvo nije jednosmjerna ulica
Kada se podvuče crta, pitanje sa početka teksta dobija svoj nepogrešiv odgovor. Srbija je u ovom odnosu pokazala šta znači bratska svijest, solidarnost i državni format.
Zvanična Podgorica je, sa druge strane, pokazala da pati od hronične geopolitičke shizofrenije: pomoć iz Beograda je dobrodošla dok gori i dok treba spasavati živote, ali se čim prođe opasnost nastavlja sa antisrpskom politikom i dodvoravanjem inostranim centrima moći.
Ovakav odnos nije održiv. Suvereno pravo Crne Gore ne može biti izgovor za ucjenjivačku i nezahvalnu politiku, jer dobrosusjedstvo i poštovanje nikada nijesu bili, niti mogu biti – jednosmjerna ulica.
Vrijeme je da Crna Gora konačno odgovori na mnogo neprijatnije pitanje: da li Srbiju vidi kao najbližeg susjeda sa kojim želi stvarno partnerstvo – ili kao državu od koje je pomoć dobrodošla kada gori, dok je politička distanca poželjna čim se požar ugasi?
(Borba.me)
BONUS VIDEO: Vučić rešava probleme naroda u Prijepolju
