PRIŠTINA već godinu i po dana ne uspeva da formira stabilne institucije, ima vladu u tehničkom mandatu i raspisala je treće po redu parlamentarne izbore, ali u režimu Aljbina Kurtija jedna stvar ostaje nepromenjena – politika progona Srba.
Foto: AP
Beograd i naši sunarodnici na KiM opravdano strahuju da bi ulazak u novu predizbornu kampanju za izlazak na birališta 7. juna, mogao da donese najjači udar na preostale srpske institucije, pre svega na obrazovanje i zdravstvo, dva ključna sistema koja još funkcionišu u sistemu Srbije i predstavljaju osnovu opstanka Srba na KiM.
Kurti je prethodnih godina praktično svaku političku kampanju gradio na oštroj retorici prema Beogradu, ali i na konkretnim akcijama usmerenim protiv srpskog naroda u južnoj pokrajini. Od ukidanja dinara i zatvaranja naših institucija, preko upada specijalnih jedinica u srpske opštine, do privođenja i pritisaka na Srbe – svaki potez prištinskih vlasti bio je predstavljan kao “uspostavljanje suvereniteta”, dok su Srbi to doživljavali kao sistematsko potiskivanje i institucionalni progon.
Posebnu zabrinutost izaziva činjenica da su srpske škole i bolnice do sada bile jedan od retkih mehanizama koji su omogućavali normalan život Srbima u enklavama i na severu pokrajine. Ukoliko bi Priština pokušala da preuzme kontrolu nad tim sistemima ili da onemogući njihovo finansiranje i rad, to bi, kako upozoravaju sagovornici, moglo da izazove novi talas iseljavanja Srba.
Tri zahteva pred Martom
SAGOVORNICI “Novosti” upozoravaju” da dodatni problem predstavljaju i, kako ocenjuju, mlaki odgovori međunarodne zajednice na dosadašnje poteze Prištine. Iako su predstavnici EU i zapadnih zemalja u više navrata pozivali na deeskalaciju, konkretni pritisci na Kurtija ne samo da su izostali, nego mu i briselski zvaničnici dolaze na “noge”. Tako je evropska komesarka za proširenje Marta Kos juče bila u poseti Prištini, zanemarujući političku krizu i krnje institucije, slikajući se sa Kurtijem i Aljbuljenom Hadžiju, iako je on u tehničkom mandatu, a ona privremena predsednica.
Kosova je održala i zajedničku pres konferenciju sa Kurtijem i poručila da “postoji mesto za Kosovo u EU”. Na tom putu, rekla je, najvažnije je angažovanje u dijalogu sa Beogradom, na šta je usledio “hladan tuš” Kurtija, koji je ponovio svoja tri uslova za nastavak pregovora. To su odgovornost za Banjsku i predaja Milana Radoičića tzv. kosovskim vlastima, kao i povlačenje pisma koje je zemljama EU uputila predsednica Skupštine Srbije Ana Brnabić, a kojim, prema njegovim rečima, “Srbija negira teritorijalni integritet Kosova”. Kurti traži i potpisivanje Osnovnog sporazuma i Ohridskog aneksa iz 2023.
U političkim krugovima u Beogradu smatraju da Kurti upravo kroz demontažu srpskih institucija pokušava da zaokruži proces stvaranja faktički etnički čistog institucionalnog sistema na KiM, u kojem za direktno prisustvo Srbije više ne bi bilo mesta. Zbog toga se strahuje da bi naredne nedelje mogle da donesu nove krize, tenzije i jednostrane poteze Prištine.
Kurtijeva vlada uveliko na sve načine pokušava da iskoristi institucionalni vakuum pa je tako, iako je u tehničkom mandatu, donela odluku o dodeli 50.000 evra za izgradnju, odnosno rekonstrukciju džamije tik uz glavni most na Ibru, pored zgrade “Telekoma” u Severnoj Mitrovici. Odluka je doneta pod budžetskom stavkom “preventivne mere – hitne intervencije u različitim opštinama”.
Ministarka kulture u tehničkom mandatu Saranda Bogujevci opet je iskoristila priliku da udari na Beograd, pa je poručila da Priština “rekonstruiše džamiju koja je spaljena od strane genocidnog režima Srbije”. S druge strane, nije reagovala na opomene srpskog civilnog sektora na KiM da tzv. kosovske vlasti nikada nisu spomenule obnovu više od stotinu porušenih pravoslavnih crkava i manastira kao i da i dalje nasrću na svetinje SPC i monaštvo i sveštenstvo.
Niko neće da štampa listiće
VANREDNI izbori u pokrajini održavaju se 7. juna jer parlament u Prištini nije uspeo da izabere novog predsednika privremenih institucija u roku koji je odredio ustavni sud, odnosno do 28. aprila. Međutim, ove izbore prate ne samo političke, već i tehničke poteškoće, pa je tako Centralna izborna komisija u Prištini poništila tender za štampanje glasačkih listića – jer nije stigla nijedna ponuda. Kako piše prištinska štampa, procenjena vrednost ugovora bila je 284.506 evra, a rok za podnošenje ponuda istekao je 12. maja.
Odluka o obnovi džamije nije prva mera koja se donosi mimo srpskih opštinskih vlasti u Severnoj Mitrovici. Tako je vlada tzv. Kosova nedavno odlučila da gradi memorijalni kompleks posvećen “zločinima Srbije nad Albancima” i to u privatnoj kući u naselju Bošnjačka mahala, u neposrednoj blizini zgrade Opštine Severna Mitrovica. Gradonačelnik Milan Radojević tada je rekao da su hteli tu odluku da ponište, ali bez uspeha, jer je doneta na centralnom nivou, u Prištini. Istovremeno odbijen je predlog lokalnih vlasti da se iz centralnog budžeta izdvoje sredstva za izgradnju Kulturnog centra, koji bi bio mesto povezivanja i druženja pre svega mladih.
Kada je reč o rekonstrukciji džamije, Radojević je otvoreno upitao Kurtija “zašto sa istim takvim žarom i intenzitetom ne pomaže obnovu pravoslavnog groblja u južnom delu Mitrovice, koje je potpuno razoreno”.