ODBOR za standardizaciju srpskog jezika bavio se različitim pitanjima, obraćali su mu se pojedinci u vezi sa raznim nedoumicama iz oblasti srpskog standardnog jezika, ali i u vezi sa statusom srpskog jezika u društvu i položajem njegovog pisma – ćirilice.
arhiva novosti
Odboru su se javljale različite institucije za savete u vezi sa srpskim standardnim jezikom, sa sitnijim ili krupnijim jezičkim nedoumicama. Takođe, Odboru su se obraćale i državne institucije i on je u određenim povodima pisao takvim institucijama.
Ovo je zaključeno na redovnoj godišnjoj skupštini Odbora za standardizaciju srpskog jezika na kojoj je iznet i plan rada za narednu godinu. Kako nam je rekao predsednik ovog tela Sreto Tanasić, protekli period nije uvek bio najbolji za rad, ali je Odbor i u takvim okolnostima nastojao da bude odgovoran i vidljiv i na usluzi srpskoj kulturnoj javnosti, ali i državi i njenim organima.
Dogodine slave jubilej
ODBOR za standardizaciju srpskog jezika sledeće godine slavi jubilej – 30 godina postojanja, a tim povodom planirane su mnogobrojne aktivnosti uključujući i veliki naučni skup.
Predsednik Odbora Sreto Tanasić ističe da se kroz rad ovog tela pokazalo koliko je bila značajna i dalekovida odluka da se on formira pre 29 godina.
– Srpska jezička situacija danas nije sasvim i u svemu povoljna, ali bi bila daleko nepovoljnija bez Odbora za standardizaciju srpskog jezika – kaže Tanasić. – Iduća godina je jubilarna i vreme je da sagledamo sve šta je za tih trideset godina činjeno, šta je učinjeno, a šta nas čeka.
– Odbor zna svoju mesto i ulogu kad je posredi srpski jezik – kaže naš sagovornik. – O statusu srpskog jezika i ćirilice u društvu, o standardološkim pitanjima, o srpskoj jezičkoj kulturi ne može se govoriti bez uzimanja u obzir naših stavova. Tu ulogu je opet prepoznala i država. Danas nam se obraćaju državni organi, više prepiska nije jednostrana. Na drugoj strani, u Zakonu o jeziku iz 2021. uloga Odbora je i izričito navedena – predstavnici Odbora čine natpoplovičnu većinu u Savetu za srpski jezik pri Vladi. Dobra i dogovorna jezička politika se može osmišljavati i sprovoditi jedino u harmoničnoj saradnji struke i države. To jeste u skladu sa stavovima odgovarajuće jezičke grane, sociolingistike i sa praksom u uređenim državama.
Da se Odbor bavi širokim spektrom jezičkih pitanja pokazuje i to što su preporučili kako se pravilno izgovara prezime Petera Mađara koji nedavno pobedio na izborima u Mađarskoj.
– S obzirom na značaj srpsko-mađarskih odnosa, ime ovoga političara često se pominje u srpskoj javnosti i tek će se pominjati – kaže Tanasić. – Primetili smo odmah nesigurnost javnosti u vezi s izgovorom prezimena budućeg mađarskog premijera, a vrlo brzo se ustalio nepravilan izgovor koji se polovično oslanja na strani, mađarski izgovor. U mađarskom jeziku svi su naglasci na prvome slogu, pa je tako i ovde – nespretno, nestručno i mimo obaziranja na srpsku tradiciju preovladao izgovor: PE-ter MA-đar, sa izrazitim kratkosilaznim akcentom na prezimenu i bez posleakcenatske dužine u svim padežima, što onemogućuje normalno uklapanje reči u ritmičko-prozodijski sistem srpskoga jezika.
Tanasić nagtlašava i da je sa stanovišta srpske jezičke norme jedini prihvatljiv izgovor prezimena aktuelnoga političkog prvaka u Mađarskoj, u promeni kroz sve padeže u jednini, sledeći: nominativ Mađar, genitiv Mađara, dativ Mađaru, akuzativ Mađara, vokativ Mađaru, instrumental Mađarem/Mađarom i lokativ Mađaru, a razlikuje se samo vokativ, koji se ovde neće ni koristiti.
Što se tiče planova za naredni period, Tanasić kaže da će akcenat biti na borbi za status srpskog jezika i ćirilice kakav treba da ima kao nacionalni jezik u društvu, u svim vidovima njegovog funkcionisanja – poslovanju, državnim organima, školstvu, sredstvima informisanja.