Od dečaka iz reklame za kašu do nezaboravnog Morijartija u “Šerloku” i sveštenika u “Fleabag”: Endrju Skot puni 50 godina, a njegovi likovi su potpuno nepredvidivi

Irski glumac Endrju Skot danas slavi 50. rođendan. Publika ga pamti kao opasno nepredvidivog Morijartija iz serije „Šerlok“, harizmatičnog sveštenika iz „Fleabag“ i zagonetnog Toma Riplija. Ipak, iza njegovih najpoznatijih uloga krije se mnogo više od talenta za tumačenje komplikovanih likova: pozorišna disciplina, ljubav prema slikarstvu i karijera izgrađena bez pristajanja na jednostavne etikete.

Postoje glumci koje publika prepoznaje po licu, oni koje pamti po glasu i oni koji uspevaju da čitavom pojavom promene atmosferu scene. Endrju Skot pripada ovoj poslednjoj grupi. Dovoljno je da se pojavi na ekranu i izgovori nekoliko rečenica da bi gledalac počeo da sumnja u namere njegovog lika — čak i kada mu se taj lik dopada.

Rođen 21. oktobra 1976. godine u Dablinu, Skot je za pola veka života izgradio karijeru koja obuhvata film, televiziju i pozorište. Međunarodnu slavu stekao je ulogom Džima Morijartija u BBC-jevoj seriji „Šerlok“, a novu generaciju obožavalaca osvojio je kao sveštenik u drugoj sezoni serije „Fleabag“. U međuvremenu je pokazao da podjednako ubedljivo može da tumači istorijske ličnosti, romantične junake, manipulatore i ljude koji se teško uklapaju u svet oko sebe.

Dečak iz Dablina koji je najpre želeo da bude slikar

Skot je odrastao u Dablinu, u porodici u kojoj umetnost nije bila strano zanimanje. Prema biografskim podacima, pred kamerama se pojavio još kao dete, u televizijskoj reklami za kašu. Ipak, gluma nije bila jedini umetnički put koji ga je privlačio. Skot je voleo crtanje i slikarstvo, a sa 17 godina dobio je stipendiju za umetničku školu.

Prelomni trenutak dogodio se kada je dobio ulogu u irskom filmu „Korea“ iz 1995. godine, reditelja Katala Bleka. Film, zasnovan na priči pisca Džona Makgerna, bavi se porodicom, emigracijom i posledicama Korejskog rata. Iskustvo rada na filmu toliko ga je privuklo da je odustao od prvobitnog plana da se posveti likovnoj umetnosti.

Skot je potom upisao studije drame na Triniti koledžu u Dablinu, ali je napustio fakultet i pridružio se čuvenom irskom pozorištu Ebi (Abbey Theatre). Umesto dugog akademskog puta, izabrao je da glumački zanat uči kroz probe, predstave i neposredan rad sa drugim glumcima. Pojavio se i u „Spasavanju redova Rajana“ Stivena Spilberga iz 1998. godine gde je imao ulogu.

Morijarti: Negativac koji je postao televizijska legenda

Za mnoge gledaoce sve je počelo 2010. godine, kada se Skot pojavio kao Džim Morijarti u BBC-jevoj seriji „Šerlok“, sa Benediktom Kamberbačom u glavnoj ulozi. Njegov Morijarti nije bio samo još jedan protivnik slavnog detektiva. Bio je nepredvidiv, duhovit, zastrašujuće inteligentan i sposoban da u istom trenutku deluje gotovo detinjasto i krajnje opasno.

Skot je ovom ulogom osvojio nagradu BAFTA za najboljeg sporednog televizijskog glumca 2012. godine, ali je uradio i nešto što se ne dešava često: od lika koji se ne pojavljuje u svakoj epizodi napravio je jednu od najupečatljivijih figura čitave serije.

Skot je namerno izbegavao da Morijartija igra kao tipičnog glasnog negativca. Umesto toga, koristio je nagle promene raspoloženja, miran ton i nepredvidive pokrete. Tako je stvorio utisak da njegov lik u svakom trenutku može da uradi nešto potpuno neočekivano.

Njegova čuvena scena sa Šerlokom u bazenu, u završnici prve sezone, ostala je jedan od ključnih trenutaka serije. Prema sećanjima autora serije, Skotova interpretacija bila je toliko upečatljiva da je Morijarti nastavio da „lebdi“ nad pričom čak i kada ga nije bilo na ekranu.

Uspeh ga je odveo i u svet Džejmsa Bonda. U filmu „Spektra“ (Spectre, 2015) igrao je Maksa Denbija, poznatog kao C, visokog zvaničnika čije se ideje o nadzoru i kontroli sukobljavaju sa Bondovim načinom rada.

Sveštenik iz „Fleabag“: Uloga koja je osvojila internet

Ako je Morijarti pokazao koliko Skot može da bude zastrašujući, uloga sveštenika u drugoj sezoni serije „Fleabag“ iz 2019. pokazala je sasvim drugo lice njegovog talenta.

U seriji autorke Fibi Voler-Bridž, Skot igra katoličkog sveštenika koji razvija složen odnos sa glavnom junakinjom. Njegov lik je duhovit, topao, nesiguran i emocionalno dostupan, ali istovremeno opterećen obavezama i unutrašnjim sukobima.

Publika ga je brzo prozvala „Hot Priest“, nadimkom koji je postao internet fenomen. Ipak, iza popularnosti nisu stajali samo njegov šarm i izgled. Njegova hemija sa Voler-Bridž, precizan komični tajming i način na koji je prikazao unutrašnju borbu lika učinili su ovu ulogu mnogo složenijom od prolaznog televizijskog hita.

Za svoju interpretaciju osvojio je nagradu Critics’ Choice za najboljeg sporednog glumca u humorističkoj seriji, a dobio je i nominaciju za Zlatni globus.

Hamlet, Čehov i devet likova jednog glumca

Iako je svetsku slavu stekao na televiziji, Skot nikada nije napustio pozorište. Naprotiv, upravo su mu scenske uloge donele neka od najvažnijih priznanja u karijeri.

Godine 2017. igrao je Hamleta u londonskom pozorištu Almeida, u produkciji koja je kasnije nastavljena na Vest Endu. Njegovo tumačenje Šekspirovog danskog princa dobilo je pohvale kritike, a predstava je pokazala koliko je glumac spreman da se fizički i emocionalno iscrpi za zahtevnu ulogu.

Još neobičniji poduhvat ostvario je u predstavi „Vanya“, adaptaciji Čehovljevog „Ujka Vanje“, u kojoj je igrao svih devet likova. Menjajući glas, držanje, ritam i energiju, Skot je sam nosio čitav ansambl.

Za ulogu Garija Esendajna u predstavi „Present Laughter“ Noela Kauarda osvojio je 2020. godine nagradu Lorens Olivije za najboljeg glumca. Ukupno je osvojio dve nagrade Olivije, a u intervjuima često isticao da ga privlače priče o ljudima koji se ne uklapaju, koji su marginalizovani ili koje drugi pogrešno razumeju. Upravo je takav pristup posebno vidljiv u njegovim pozorišnim izborima.

Tom Ripli: novo lice starog filmskog antiheroja

U Netfliksovoj seriji „Ripley“ iz 2024. godine Skot je preuzeo jednu od najzahtevnijih uloga svoje karijere – Toma Riplija, prevaranta iz romana Patriše Hajsmit.

Riplija su ranije tumačili i drugi poznati glumci, među njima Alen Delon i Met Dejmon. Skot je, međutim, liku pristupio drugačije: njegov Ripli nije karikaturalni negativac, već povučeni posmatrač koji postepeno postaje sve opasniji.

Crno-bela fotografija, spori ritam i dugačke tišine daju seriji atmosferu psihološkog trilera. Skot se oslanja na pogled, sitne pokrete i način na koji njegov lik posmatra druge, često ostavljajući gledaocu da sam zaključi šta se krije iza prividne mirnoće.

Za ovu ulogu dobio je nominacije za Zlatni globus i Emi.

“All of Us Strangers”: Jedna od najemotivnijih uloga

U filmu „All of Us Strangers“ iz 2023. godine, u režiji Endrua Heja, Skot igra Adama, scenaristu koji živi povučeno i suočava se sa traumama iz prošlosti. Njegov susret sa komšijom Harijem, koga igra Pol Meskal, otvara prostor za ljubavnu priču, ali i za neobično putovanje kroz sećanja, tugu i gubitak.

Film je posebno zapažen zbog načina na koji spaja intimnu romansu sa elementima natprirodnog i duboko ličnom pričom o porodici. Za ovu ulogu nominovan je za Zlatni globus za najboljeg glumca u drami.

Ovaj film takođe je otvorio prostor za razgovor o njegovom identitetu i iskustvu LGBT glumca u filmskoj industriji. Skot je javno govorio o svojoj homoseksualnosti 2013. godine, a u kasnijim intervjuima isticao je koliko je važno da se priče o LGBT osobama prikazuju bez stida i pojednostavljivanja.

Novi film „Elsinore“ i uloga koja ima posebno značenje

Pedeseti rođendan Skot dočekuje u periodu kada se o njegovoj karijeri ponovo intenzivno govori. Jedan od razloga je film „Elsinore“, u kojem igra škotskog glumca Jana Čarlesona i istovremeno se vraća svetu Hamleta.

Čarleson je ostao upamćen po ulozi u filmu „Vatrene kočije“, ali i po svom izuzetnom izvođenju Hamleta u londonskom Nacionalnom pozorištu 1989. godine, uprkos teškoj bolesti. Preminuo je 1990. godine od komplikacija povezanih sa AIDS-om.

Film reditelja Sajmona Stouna, u kojem igra i Olivija Kolman, prikazuje Čarlesonov život i njegovu posvećenost pozorištu u periodu kada se suočavao sa smrću. Skot je, osim glavne uloge, učestvovao i kao producent. Evropsku premijeru film je imao na Londonskom filmskom festivalu u oktobru 2026. godine. “Elsinor” će pred publiku u Srbiji stići premijerno u okviru Beograd Film Festivala koji će se održati od 29. januara do 5. februara 2027