KOMARCI “OJAČALI”, REAKCIJE NA KOŽI SVE BURNIJE Plašimo se azijskog i japanskog, a kućni je NAJGORI: Može da se razmnoži u minimalno vode, a prenosi opasnu bolest

Sezona komaraca u Srbiji praktično je već počela, a kombinacija obilnih padavina tokom proleća i naglog porasta temperatura poslednjih dana stvorila je veoma povoljne uslove za razvoj larvi i povećanje broja odraslih jedinki.

Toplota ubrzava razvoj larvi, a padavine ostavljaju brojna mikrolegla kao što su bare, kanali, saksije, oluci i burad sa vodom. Te male količine stajaće vode su dovoljne za brzo razmnožavanje komaraca, a na visokim temperaturama razvoj od jaja do odrasle jedinke može trajati samo pet do šest dana.

Dodatni pokazatelj da su nadležni računali na početak sezone jeste činjenica da su pojedini gradovi, uključujući i Beograd, još od aprila krenuli sa larvicidnim tretmanima, a tokom ovog meseca i sa tretmanima odraslih jedinki.

Kućni komarac se već razmnožava, uskoro ga sledi azijski tigrasti

– Ovo je period godine kada dolazi do aktivacije rečnog ili šumskog komarca koji svoje stanište nalazi ne samo uz obalu reka, nego i ispod lišća, u blatu, u dupljama drveća. Njegova aktivacija je za ovaj period godine dosta značajna, odnosno svake godine se aktivira u ovo vreme – objasnila je Dubravka Planinac, doktor veterinarske medicine iz Sektora ekologije “Gradske čistoće”.

A da će ih biti sve više, govori i praksa da populacija kućnih komaraca u Srbiji tradicionalno raste od kraja aprila do avgusta, dok se azijski tigrasti komarac aktivira nešto kasnije, tokom maja i juna.

Koje sve zarazne bolesti prenose

Inače, u Srbiji je identifikovano oko 40 vrsta komaraca. Najzastupljeniji i najmnogobrojniji je kućni ili obični komarac (Culex pipiens). Kućni komarac, inače, kako je svojevremeno upozorio Željko Tomanović sa Biološkog fakulteta, ključni je problem u Srbiji, naročito leti, jer prenosi virus Zapadnog Nila.

Na teritoriji naše zemlje u poslednjih desetak godina na teritoriji Srbije pojavile su se i invazivne vrste komaraca, poput azijskog tigrastog komarca (Aedes albopictus) i japanskog komarca (Aedes japonicus).

Populacije azijskom tigrastog komaraca zabeležene su u nekoliko gradova i opština, uključujući Beograd, Novi Sad, Požarevac, Pančevo, Niš, Šabac, Petrovaradin, Inđiju, Apatin, Kuzmin, Rumu, Loznicu, Valjevo, Ub i Veliku Planu. Ova vrsta je agresivnija od domaćih komaraca, aktivna tokom celog dana a za razmnožavanje su joj dovoljne minimalne količine vode, poput poklopca od tegle ili čak čepa od flaše. Na spisku mogućih bolesti koje prenosi su denga groznica, čikungunja, žuta groznica i dirofilarioza.

Kada je reč o japanskom komarcu, populacija mu je detektovana na nekoliko lokacija, uključujući Novi Sad i Loznicu. Specifičnost “japanaca” je da preferira polaganje jaja u prirodnim i veštačkim posudama sa vodom, stablima drveća ili čak u kontejnerima. Kao i domaći, i on je vektor virusa Zapadnog Nila, ali i japanskog encefalitisa i drugih arbovirusa.

Sve više burnih reakcija zbog uboda komarca

Sem rizika prenosa opasnih zaraznih bolesti, kako svedoče iskustva samih građana, komarci poslednjih godina ubodom “proizvode” i burne alergenske reakcije, naročito izražene kod dece.

– Komarci u svom sastavu imaju jednu komponentu koja zapravo izaziva svrab. Čini se da kod novijih generacija komaraca ima više te supstance koja kod nas izaziva otok. A drugo, sve je više i dece koja su alergična i koja imaju tu atopijsku predispoziciju. Dakle, ima dece koja su nasledno sklonija da reaguju alergijski – ne samo na ubod komarca, već i na hranu, piće – objasnio je za “Blic” dr Saša Milićević, pedijatar koji se bavi alergijama.

Kod uboda komarca, inače, postoje četiri nivoa reakcije. Najblaža podrazumeva svrab, čvorić na koži, crvenilo oko uboda i traje nekoliko sati. Umerena reakcija, koja je češća kod dece, dovodi do većeg crvenog pečata prečnika do 5 centimetara, zadebljanje kože oko uboda i traje dva do tri dana. Sledeći nivo je, kako objašnjavaju stručnjaci, lokalna alergijska reakcija, odnosno “skeeter sindrom”, koja sa sobom nosi veći otok, bol, toplinu, svrab i traje nekoliko dana.

Konačno, najređa je sistemska alergijska reakcija koja dovodi do osipa po celom telu, teškog disanja i vrtoglavica.

– Nesumnjivo je da su komarci ojačali su tako što postaju sve “bogatiji” histaminom. Ranije se, znate, pojavi ubod pa neko više, a neko manje reaguje. Danas je sve više ljudi koji burno reaguju. Posebno u toplijim krajevima gde je više vlage, pa im nateknu kapci, nateknu im usne ili celo lice, a kod nekih i ceo ekstremitet – ukazao je dr Milićević.

Najveća legla u Vojvodini i okolini Beograda

Najveća legla komaraca u Srbiji, prvenstveno zbog svojih geografskih i hidroloških karakteristika, su priobalna područja velikih reka Dunava i Save, ali plavne oblasti oko Tamiša. Generalno, zbog svog hidrološkog režima, klimatskih karakteristika i geografskog položaja, Vojvodina predstavlja vrlo povoljan region za razvoj i masovnu pojavu komaraca.

Zanimljivo je da su na teritoriji Novog Sada na određenim lokacijama, poput auto-placa, pronađena legla tigrastog komarca i to – u odloženim gumama!

Pored toga, to su i urbanizovana područja sa stajaćim vodama među kojima prednjače beogradska naselja Krnjača, Kotež, Ovča, Borča, Novi Beograd, Ostružnica i Grocka koja su identifikovana kao područja sa povećanom populacijom komaraca, posebno zbog prisustva kanala, septičkih jama i drugih izvora stajaće vode.

Zaštita – Komarnici, pražnjenje stajaće vode, zaprašivanje…

Sem korišćenja komarnika za neposrednu zaštitu od prodiranja komaraca u prostorije, građani mogu i preventivno delovati da suzbiju pojavu “letećih krvopija” u svom domu. Kao najvažnija mera savetuje se uklanjanje stajaće vode, pa je važno redovno prazniti posude, kante i stare gume, kao i čistiti oluke, naročito nakon kiše.

Država i lokalne samouprave, s druge strane, protiv komaraca “bore” se tradicionalnim zaprašivanjima, što njihovih legala, što odraslih jedinki.

Međutim, kako je za portal Klima 101 pisao dr Dušan Petrić sa Poljoprivrednog fakulteta u Novom Sadu, to nisu savremene metode. Petrić je napisao da se suzbijanje komaraca još uvek vrši na odraslim formama komaraca, često iz aviona i mada ovaj pristup jeste efikasan ako se sprovede na pravi način, on je istovremeno ograničen na relativno male površine na koje, kada je brojnost velika, novi komarci mogu doleteti posle nekoliko dana. Onda je, da bi ih se rešili, potreban još jedan tretman.

– Takođe, svi biocidi (otrovi) za suzbijanje odraslih komaraca štetni su i za ostale insekte, i zbog toga je ovakav način suzbijanja zabranjen u većini evropskih zemalja – napisao je Petrić za Klimu 101.

Po njegovim rečima, “ključ” je u specijalizovanim metodama koje ciljano tretiraju različite vrste komaraca i njihovih legla.