DOK Super El Ninjo ubrzano jača u Tihom okeanu, pojavila se još jedna važna okeanska pojava. Reč je o pozitivnom dipolu Indijskog okeana, fenomenu koji stvara velike razlike u temperaturi mora u različitim delovima Indijskog okeana.
Foto: Severe Weather Europe
Sezonske prognoze pokazuju da bi zajednički uticaj dipola Indijskog okeana i Super El Ninja mogao da traje tokom jeseni i početkom zime. Ta kombinacija mogla bi da utiče na kretanje vazdušnih struja iznad severne hemisfere i oblikuje vreme tokom zime 2026/2027, piše Severe Weather Europe.
Šta je dipol Indijskog okeana
Dipol Indijskog okeana, poznat pod skraćenicom IOD, nastaje kada temperature mora u istočnom i zapadnom delu Indijskog okeana počnu znatno da se razlikuju. Upravo se zbog te dve suprotne temperaturne promene naziva dipolom.
U pozitivnoj fazi zapadni deo okeana postaje topliji, dok se istočni deo hladi. Iznad toplije vode vazduh se podiže, a iznad hladnijeg područja spušta, što menja vetrove, raspored padavina i kretanje velikih vremenskih sistema.
IOD zato nije samo lokalna pojava. Promene iznad Indijskog okeana mogu da budu povezane sa atmosferskim promenama u Tihom okeanu i zatim utiču na vreme u udaljenim delovima sveta.
Najnoviji podaci pokazuju da pozitivna faza IOD tek počinje da se razvija.
Istočni deo posmatranog područja se hladi, dok se zapadni deo zagreva, pa bi temperaturna razlika tokom jeseni mogla da postane još izraženija. Prognoze pokazuju da nije reč o kratkotrajnoj pojavi. Pozitivni IOD mogao bi da traje tokom cele jeseni i završi se tek početkom zime.
Super El Ninjo ubrzano jača
Istovremeno se u Tihom okeanu razvija snažan Super El Ninjo. Najnovije analize pokazuju da su temperature mora u delovima centralnog i istočnog Pacifika između četiri i pet stepeni više od uobičajenih vrednosti.
Još veća količina toplote nalazi se ispod površine okeana. Na dubini do 500 metara zabeleženo je područje u kojem je temperatura više od osam stepeni iznad proseka.
Ta velika količina tople vode postepeno se pomera ka istočnom delu tropskog Pacifika i izbija prema površini, čime dodatno pojačava El Ninjo.
Sezonski modeli predviđaju da bi ovaj El Ninjo lako mogao da pređe prag koji se koristi za opisivanje Super El Ninja. Ukoliko se prognoze ostvare, mogao bi da postane jedan od najjačih zabeleženih El Ninja.
Kako dva okeana zajedno utiču na vreme
Snažne promene temperature mora utiču na raspored toplote i energije u atmosferi. Zbog toga se za pojave poput El Ninja često kaže da su važni „pokretači zime“.
Super El Ninjo i pozitivni IOD povezani su kretanjem tropskih vetrova, promenama vazdušnog pritiska i rasporedom padavina. Kada deluju istovremeno, mogu snažnije da utiču na mlaznu struju, brzu vazdušnu struju koja usmerava oluje i vremenske sisteme.
Snažno podizanje toplog vazduha iznad Pacifika i zapadnog dela Indijskog okeana, kao i spuštanje suvog vazduha iznad Indonezije, stvaraju veliki atmosferski obrazac koji može da se proširi oko cele severne hemisfere.
Sam dipol Indijskog okeana obično izaziva manji poremećaj. Međutim, u kombinaciji sa Super El Ninjom može da nastane znatno izraženiji niz područja visokog i niskog pritiska koji se prostire oko planete.
Dok taj atmosferski talas prelazi preko Severne Amerike, pojačane putanje oluja podstiču stvaranje područja niskog pritiska iznad severnog Atlantika. To zatim pogoduje dotoku vazduha sa zapada prema evropskom kontinentu.
Prognoza za Evropu
Evropa obično nije prva na udaru direktnog uticaja tropskih okeanskih pojava. Ipak, istraživanja pokazuju da se tokom snažnog Super El Ninja i pozitivnog IOD često razvija izraženije područje niskog pritiska iznad severnog Atlantika i severozapadne Evrope.
Najnovija sezonska prognoza Evropskog centra za srednjoročne vremenske prognoze, ECMWF, pokazuje upravo takav scenario. Predviđa se područje visokog pritiska koje se prema Evropi širi sa juga, kao i niži pritisak iznad severozapadnog i severnog dela kontinenta.
Velika razlika između tih područja visokog i niskog pritiska pojačala bi zapadno strujanje. Ono bi sa Atlantika prema Evropi donosilo blaži i vlažniji vazduh.
Zbog toga prognoza za period od decembra do februara pokazuje uglavnom iznadprosečne temperature u većem delu Evrope.
To, međutim, ne znači da tokom zime neće biti hladnijih perioda. Povremeni prodori hladnog vazduha i dalje su mogući, naročito u Ujedinjenom Kraljevstvu i Irskoj, ali prema trenutnom sezonskom obrascu ne bi trebalo da preovlađuju.
Bez mnogo snega
Pojačano zapadno strujanje prema Evropi donosilo bi i više vlage. Zbog toga se u delovima kontinenta očekuju iznadprosečne količine padavina.
Količina snega u velikoj meri zavisiće od pojedinačnih područja niskog pritiska i njihovih putanja. Za sneg u nizijama biće potrebno da se vlažan atlantski vazduh susretne sa dovoljno hladnim vazduhom iz severnih ili istočnih delova Evrope.
Posmatrano u celini, trenutni sezonski obrazac nije naročito povoljan za obilne količine snega u većem delu Evrope. Veći potencijal za sneg očekuje se na severu i severoistoku kontinenta, kao i u višim planinskim područjima.
Sezonska prognoza, ipak, prikazuje samo preovlađujući obrazac tokom nekoliko meseci. Blaža zima u proseku ne isključuje pojedinačne snažne prodore hladnoće, snežne oluje ili kraća razdoblja izrazito zimskog vremena.
