Broj dece utiče na životni vek žena: Studija otkrila koje majke najduže žive a koje su u riziku od bržeg starenja

Rađanje više dece u odnosu na prosečni broj ili nemati ih uopšte povezano je sa kraćim životnim vekom i bržim biološkim starenjem, pokazala je nedavna studija koju je vodio tim sa Univerziteta u Helsinkiju u Finskoj.

Istraživači naglašavaju da nalaze ne treba shvatiti kao zdravstveni savet za pojedince. Umesto toga, reč je o povezanosti na nivou populacije koja se uklapa u novije teorije o evolucionoj biologiji.

Ravnoteža između reprodukcije i preživljavanja

Teorija o telu, na primer, predlaže da su naši životi ravnoteža između reprodukcije i preživljavanja, ako se više resursa koristi za prvo, manje ostaje za drugo.

– Sa stanovišta evolucione biologije, organizmi imaju ograničene resurse kao što su vreme i energija – kaže biolog Mikaela Hukanen sa Univerziteta u Helsinkiju:

– Kada se velika količina energije uloži u reprodukciju, ona se oduzima od mehanizama za održavanje i popravku tela, što bi moglo da smanji životni vek.

Iako su studije ranije pokazale da je rađanje više dece povezano sa nižim bogatstvom kasnije u životu, većina prethodnih istraživanja je uključivala samo jednu ili dve varijable odvojeno – kao što su godine u kojima je žena imala prvo dete ili koliko je dece ukupno imala.

Istraživači koji stoje iza ove nove studije, koja je objavljena u časopisu Nature Communications 8. januara ove godine, konstruisali su sveobuhvatniju sliku istorije rađanja i morala, analizirajući podatke o 14.836 žena koje su sve bile bliznakinje – kako bi se minimizirao uticaj genetskih faktora.

Podgrupa od 1.054 učesnica je takođe procenjena na markere biološkog starenja.

Učesnice su bile razvrstane u sedam grupa, na osnovu broja dece koju su rodile i kada su se porodile.

Grupa žena sa najvećim rizikom os smrtnosti

Statistički gledano, žene koje nisu rodile decu ili koje su bile u najvišoj grupi sa prosekom od 6,8 dece, lošije su prošle u pogledu biološkog starenja i rizika od smrtnosti.

Žene koje su rano imale decu takođe su pokazivale znake bržeg biološkog starenja i kraćeg životnog veka, ali je ova razlika uglavnom nestala nakon kontrole drugih faktora, poput konzumiranja alkohola i indeksa telesne mase (ITM).

Međutim, rezultati za žene bez dece i žene sa velikim brojem dece održali su se čak i nakon uzimanja u obzir drugih faktora.

Majke koje najsporije stare

Najniži markeri biološkog starenja i rizika od smrtnosti zabeleženi su u grupi koja se odlikuje prosečnim brojem dece – oko dvoje do troje, i među onima koje su imale trudnoće otprilike između 24. i 38. godine.

Istraživači sugerišu da varijable koje ovde nisu merene, poput postojećih medicinskih stanja, mogu uticati i na rađanje i na zdravlje u kasnijem životu.

– Osoba koja je biološki starija od svoje kalendarske starosti ima veći rizik od smrti. Naši rezultati pokazuju da životni izbori ostavljaju trajan biološki otisak koji se može meriti mnogo pre starosti – kaže epigenetičarka Miina Olikainen sa Univerziteta u Helsinkiju:

– U nekim našim analizama, rađanje deteta u mladosti je takođe bilo povezano sa biološkim starenjem. I, ovo se može odnositi na evolucionu teoriju, jer prirodna selekcija može favorizovati raniju reprodukciju koja podrazumeva kraće ukupno vreme generacije, čak i ako to podrazumeva zdravstvene troškove povezane sa starenjem.

Važno je imati na umu da ova statistika ne pokazuje direktan uzrok i posledicu, već samo povezanost među velikom grupom ljudi. Ta povezanost može se koristiti za razvoj daljih bioloških istraživanja i za informisanje strategija javnog zdravlja.

Međutim, mnoštvo drugih faktora utiče i na životni vek i na biološko starenje, kao što istraživači žele da ističu. Ovu studiju treba razmotriti i u kontekstu drugih istraživanja koja pokazuju prednosti roditeljstva.

– S obzirom na to žene ne bi trebalo da razmatraju promenu sopstvenih planova ili želja u vezi sa decom na osnovu ovih nalaza – kaže Olikainen.

(Science Alert)