FRANCUZI NAPRED – OSTALI STOJ! Kontroverzna mera krajnje desnice o “nacionalnoj preferenci” uzburkala francusku javnost

Ako ste Francuz, imaćete u Francuskoj prednost prilikom zapošljavanja, dobijanja socijalnih olakšica i državnih stanova na korišćenje.

To bi moglo da se dogodi ukoliko Marin Le Pen postane predsednica Francuske od proleća sledeće godine, za šta, prema aktuelnim istraživanjima, postoje veliki izgledi.

Njen program, između ostalog, predviđa uvođenje principa “nacionalne prednosti”, prema kome bi francuski državljani imali prvenstvo u nekim odlukama administracije. Stranci bi neka od socijalnih prava mogli da steknu tek posle određenog perioda rada u Francuskoj. Plan ide mnogo dalje i obuhvata ukidanje sadašnjeg prava na sticanje državljanstva rođenjem u zemlji, restriktivnija pravila za azil i spajanje porodica, kao i znatno otežanu regularizaciju ilegalnih migranata.

Takva namera naišla je na žestoke kritike u klasičnom političkom spektru, uz optužbe da se radi o diskriminaciji i kršenju principa jednakosti. Protivnici “nacionalne prednosti” ističu da bi se time legalno nastanjeni stranci, koji rade, plaćaju poreze i doprinose u Francuskoj, stavili u nepovoljniji položaj samo zbog toga što nemaju francusko državljanstvo. Nacionalno okupljanje, nasuprot tome, godinama brani stav da je legitimno da država svojim državljanima daje prvenstvo u raspodeli ograničenih javnih resursa.

Ovo pitanje više nije samo političko, već i ustavno. Sadašnji francuski pravni poredak predstavlja prepreku za značajan deo ovih mera, pa Marin Le Pen namerava da promeni Ustav. Predlog koji su ona i poslanici Nacionalnog okupljanja podneli Narodnoj skupštini sadrži 14 članova i podrazumeva duboke promene francuskog ustavnog poretka.

Cilj je da se u najviši pravni akt zemlje ugradi kontrola migracije, omogući “nacionalna preferenca” i stvori svojevrsni ustavni štit od međunarodnih i evropskih pravila s kojima bi nove odredbe bile u suprotnosti.

Najveći problem za Le Penovu je kako to da ostvari. Uobičajeni put za promenu francuskog Ustava određen je članom 89. Isti tekst moraju prethodno da usvoje Narodna skupština i Senat.

Le Penova zato namerava da se neposredno obrati Francuzima i svoj projekat iznese na referendum, koristeći član 11 Ustava. Tu počinje velika pravna bitka. Ustavni stručnjaci upozoravaju da ovaj član dopušta referendum o reformama koje se odnose na ekonomsku, socijalnu i ekološku politiku i javne službe, ali da nije predviđen za menjanje samog Ustava, ni najširim tumačenjem. Uz to, upozoravaju da “nacionalna prednost” zadire u osnovna prava i ustavne principe. Nacionalna desnica odgovara da o tako krupnim pitanjima Francuzi moraju da imaju mogućnost da neposredno odlučuju.