Lomi se “majka svih industrija u EU”, nikad više bankrota” “Ovo je istorijska prekretnica!”

Evropska hemijska industrija je u poslednje tri godine izgubila devet procenata svoje godišnje proizvodnje i oko 20 hiljada radnih mesta, dok je dodatnih 89 hiljada radnih mesta dovedeno u pitanje, navodi se u analizi Cefica, evropskog udruženja hemijske industrije. Prema istom izvoru, 49 procenata industrijalaca koji su obustavili proizvodnju kao glavni razlog navode povećane cene energije.

Istorijska prekretnica

– Između 2022. i 2025. broj bankrota u evropskoj hemijskoj industriji povećan je za 600 procenata, a u poslednje dve godine se udvostručio. Pad proizvodnih kapaciteta je najveći u petrohemiji, sa oko 48 procenata udela u ukupnom padu industrije – navodi Cefic.

Prema podacima Cefica, do gašenja proizvodnje došlo je u svim delovima Evrope, a najviše u Nemačkoj, Holandiji, Velikoj Britaniji i Francuskoj. Centralna i istočna Evropa doprinele su padu proizvodnje u hemijskoj industriji Starog kontinenta sa 14 procenata.

– Sektor je pod velikim pritiskom i lomi se. Stopa zatvaranja se udvostručila za godinu dana, a još gore, godišnja ulaganja su prepolovljena i blizu su nule. Ove godine nam je potrebna odlučna akcija, sa presudnim uticajem na nivou fabrika – upozoravaju iz Cefica.

Podaci Cefica o gašenju proizvodnje ne odnose se na restrukturiranja unutar kompanija koje su nastavile sa proizvodnjom, ali su smanjile proizvodne kapacitete.

– Hemijska industrija u EU se nalazi u fazi prekretnice svog poslovanja, više nego ikada u istoriji – ocenjuje Gordana Pehnec Pavlović iz Sektora za industriju Hrvatske privredne komore. Osim visokih troškova energije, naša sagovornica iz HGK kao ključne izazove evropske hemijske industrije navodi i nepoštenu globalnu konkurenciju i slabu potražnju.

– Istovremeno se podstiču ulaganja u inovacije i održivost, odnosno u zelenu i digitalnu tranziciju. Zbog toga investitori gube interes za ulaganje u hemijsku industriju EU, i ta ulaganja odlaze na treća tržišta, gde se beleži kontinuirani rast proizvodnje i izvoza u EU, u kojoj se zatvaraju proizvodni pogoni i radna mesta – napominje Gordana Pehnec Pavlović, piše Jutarnji.

– Potvrđena ulaganja su smanjena za 500 procenata, sa 7,6 milijardi evra u 2022. na 1,5 milijardi evra u 2025. – komentariše Cefic. Najveća ulaganja unutar sektora idu u proizvode koji su deo lanca vrednosti baterija i skladištenja električne energije, kao i u smanjenje emisije ugljen-dioksida.

Glavne prepreke

Osim povećanih cena energije, glavni okidači za smanjenje proizvodnje u EU bili su smanjenje potražnje, prekapacitiranost i regulatorni faktori. Prema anketi koju je sproveo HGK, glavne prepreke razvoju hemijske industrije su zastarela i nedovoljna infrastruktura, nedovoljni finansijski podsticaji za tehnološke inovacije, visoka cena energenata, nedostatak dostupnih “zelenih” održivih sirovina, tehnički izazovi u pogledu reciklaže otpada i ponovne upotrebe proizvoda, stalne promene zakona sa kojima je teško uskladiti se, uspostavljanje sve zahtevnijih kriterijuma za industriju koji poskupljuju proizvode i rezultiraju visokim troškovima.

– Za hemijsku industriju je važna izjava Ursule fon der Lajen da je hemijska industrija “majka svih industrija”, koja obezbeđuje vitalne inpute za više od 96 procenata proizvedene robe, te je važno zadržati njenu proizvodnju u EU – podseća Pehnec Pavlović. Napominje i da je Evropska komisija prošle godine donela Akcioni plan za povećanje konkurentnosti hemijske industrije, balansirajući ciljeve Zelenog plana sa industrijskom snagom, sa ciljem održanja hemijske proizvodnje u Evropi.

Pad ulaganja prošle godine bio je čak 86 procenata

Prema podacima HGK, domaća hemijska industrija beleži rast proizvodnje u odnosu na prethodnu godinu od 13,7 procenata, što je, ističu u Komori, zasluga pokretanja proizvodnje veštačkih đubriva. Hemijska industrija čini 2,33 procenata obima ukupne industrijske proizvodnje u našoj zemlji i 5,79 procenata ukupne vrednosti našeg izvoza.

Prema nalazima Cefica, međugodišnji pad ulaganja u nove proizvodne kapacitete evropske hemijske industrije prošle godine iznosio je čak 86 procenata, nakon što je u 2024. proizvodnja proširena za 2,7 miliona tona, a u 2025. za svega 300 hiljada tona.

(Izvor: Blic Biznis/Jutarnji list)