Srušili crkvu kako bi iskoristili kamen za gradnju štale: Preživeo samo zvonik koji i sad stoji sam u sred šume!

Usred slikovitog istarskog pejzaža prošaranog maslinjacima i suvim zidovima, krije se mesto koje nećete pronaći u klasičnim turističkim vodičima. Usred šume, kao da izrasta iz zemlje, stoji elegantni i vitki zvonik nekadašnje crkve svetog Ivana Turnine. Zvonik stoji sam, bez crkve, bez sela, kao da ga je neko zaboravio na putu. Ovaj prizor ćete pronaći u okolini Vodnjana, a osim izgleda oduševiće vas i neverovatna priča koju ovaj usamljeni spomenik čuva.

Zvonik i ostaci crkve Ivana Turnine nalaze se u blizini mesta Gajana u okolini Vodnjana, na području poznatom i kao Stancija Turnina. Naravno, zvonik se ovde nije našao slučajno. Nekada je na ovom mestu postojao jedinstven manastirski kompleks, ali od njega su danas sačuvani samo ostaci crkve i zvonik.

Pretpostavlja se da su izgrađeni pre neverovatnih 1.000 godina, još u 11. veku! Crkva je ovde stajala vekovima, da bi na kraju u prvoj polovini 20. veka bila srušena kako bi se njen kamen iskoristio za izgradnju štale.

Na samom mestu je nedavno postavljena informativna tabla sa zanimljivim informacijama, na kojoj na interaktivan način možete steći utisak kako je građevina nekada izgledala.

Kada stignete do zvonika, iznenadiće vas njegov elegantan, ali pomalo neobičan izgled, kao i okruženje u kojem se nalazi. Visok je oko 15 metara i okružen je samo skromnim ostacima nekadašnje crkve. Romaničkog je stila koji se prepoznaje u jednostavnim i skladnim linijama, četvrtastog oblika sa nekoliko manjih prozora.

Danas je teško poverovati da je ovo nekada bilo živo mesto. Na lokalitetu poznatom kao Stancija Turnina nalazio se manastirski kompleks sa jednobrodnom crkvom sv. Ivana Evanđeliste, verovatno iz 11. ili 12. veka. Crkva je bila pravougaonog tlocrta sa poligonalnom apsidom, a upravo je uz njeno pročelje bio prislonjen zvonik koji danas gledamo.

Još iz antičkog doba

Ali, priča ovog mesta seže još dublje u prošlost. Arheološka istraživanja su otkrila da je crkva podignuta na temeljima antičke vile rustike, privrednog kompleksa u kojem su se, između ostalog, prerađivale masline i grožđe. Drugim rečima, ovaj deo Istre bio je važan još u rimsko doba.

Srednjovekovno naselje koje se ovde razvilo napušteno je već u 15. ili 16. veku, najverovatnije zbog epidemije kuge. Nakon toga, kompleks je polako propadao, a njegova sudbina dodatno je zapečaćena u 20. veku.

Nesrećna sudbina crkve

Sudbina crkve bila je daleko manje srećna od sudbine zvonika. Nakon perioda francuske uprave, kompleks prelazi u privatne ruke, a 1927. godine crkva je srušena kako bi se njen kamen iskoristio za izgradnju štale, piše TZ Vodnjana. Ono što tada nije srušeno, postepeno je nestajalo. Građevine su decenijama služile kao skladišta i privredni objekti, da bi konačno bile uklonjene oko 1970. godine.

Zvonik je, srećom, preživeo. Danas stoji kao jedini vertikalni trag nekadašnjeg kompleksa, dok se oko njega naziru samo obrisi zidova, ostaci poda i podnožje oltara. Posebno zanimljiv detalj krije se u zemlji pored zvonika: podzemna cisterna sa trostrukim bačvastim svodom, koja svedoči o kontinuitetu života na ovom prostoru od antike do novog veka.

(putnikofer.hr)